R Holopainen (1,*), V Asikainen (2), P Pasanen (2), A Majanen (1), A Seppala (3), T Jalonen (3) i O Seppanen (1) (1) Laboratorium Systemow Wentylacji i Klimatyzacji, Politechnika w Helsinkach, Finlandia (2) WydziaB Ochrony Z rodowiska, Uniwersytet w Kuopio, Finlandia (3) Lifa Air Ltd, Finlandia Istnieje wiele metod czyszczenia, ktore s u| ywane do usuwania zanieczyszczeD z powierzchni kanaB ow wentylacyjnych i klimatyzacyjnych (NADCA 1992, HVCA 1998). Najcz [ ciej wykorzystywan , skuteczn metod jest szczotkowanie mechaniczne. GB ownym zaB o| eniem tej metody jest oderwanie pyB u od powierzchni za pomoc szczotki, obracanej we wn trzu przewodu przez urz dzenie czyszcz ce, a nast pnie transport pyB u do filtra za pomoc niskoci[ nieniowego wentylatora. Szczotki wykonane s zwykle z trwaB ych materiaB ow, takich jak nylon. Przy szczotkowaniu mechanicznym najcz [ ciej wykorzystywana jest pr dko[  300-1000 obrotow na minut . Z rednica szczecin szczotki waha si zwykle od 0,3 mm do 1,0 mm, kiedy czyszczone s drobne i suche cz stki pyB ow Podstawow metod sB u|  c ocenie czysto[ ci instalacji wentylacji i klimatyzacji jest metoda wizualna. Opiera si ona na systematycznej kontroli czysto[ ci, polegaj cej na wizualnym badaniu ilo[ ci pyB ow i zanieczyszczeD i porownaniu wynikow ze specjaln skal . Skala czysto[ ci skB ada si z sze[ ciu fotografii, na ktorych pokazane zostaB o ro| ne nagromadzenie zanieczyszczeD - od kanaB u caB kowicie czystego do zanieczyszczenia przekraczaj cego 10 g/m2. Kontrol wizualn kanaB ow wentylacyjnych uB atwia zdalnie sterowany robot wyposa| ony w kamer wideo uB atwia. Jest on montowany na zdalnie sterowanym miniaturowym wozku. Kamera umo| liwia dokonanie oceny nagromadzonych zanieczyszczeD oraz wyst powania problemow takich, jak obecno[  pary lub wilgoci. Za pomoc tego systemu mo| na tak| e wykona cyfrowe zdj cia wn trza kanaB u, ktore nast pnie mog zosta zapisane na dyskietkow lub wydrukowane. Robot z kamer wyposa| ony jest w zdalnie sterowane ruchome rami , dzi ki ktoremu mog by pobierane probki lub oceniana grubo[  warstwy zanieczyszczeD oraz usuwany lod. Jako dodatkowe akcesorium mo| e zosta wykorzystana lampa halogenowa, umo| liwiaj ca lepsze o[ wietlenie szerokich kanaB ow. Kamera zamontowana jest w ochronnej obudowie i wyposa| ona w kable o dB ugo[ ci ok. 25-30 m, zapewniaj ce dost p do najdalszych zak tkow przewodow, w ktorych nie zostaB y przewidziane wB azy. Wszelkiego rodzaju zapisy dotycz ce wynikow uzyskanych podczas badaD z wykorzystaniem kamer mog by zapisywane i sB u| y w celach porownawczych lub jako materiaB dowodowy w przypadku sporow. (a) (b) Rysunek:. Nowo opracowana szczotka w kanale prostok tnym (a) widok z przodu kanaB u, (b) widok z boku kanaB u prostok tnego Urz dzenia czyszcz ce Do[ wiadczenia praktyczne wskazuj , | e jednym z punktow krytycznych zwi zanych z realizacj prac jest problem dost pno[ ci zasilania elektrycznego. Najnowsze urz dzenia czyszcz ce wykorzystuj system hydrauliczny z zasilaniem jednofazowym 120/230 V, 50/60 Hz. Nowo opracowany robot czyszcz cy wyposa| ony jest w podnoszone rami , dwie kamery, silnik pneumatyczny oraz gB owic do wyrzucania strumienia powietrza lub rozpylania. KanaB y o niewielkiej [ rednicy (100-400 mm) czyszczone s przy u| yciu urz dzeD elektrycznych z przewodem gi tkim o dB ugo[ ci 20 m. KanaB y gB owne czyszczone s przez nowe urz dzenia hydrauliczne lub najnowsze wersje urz dzeD elektryczno-pneumatycznych. WaB ek tego rodzaju urz dzenia jest pneumatyczny, a dysze przeznaczone do rozprowadzania [ rodkow chemicznych maj zasi g 40 m dla kanaB ow o [ rednicy 200-1000 mm. Nap dzane pneumatycznie, zdalnie sterowane urz dzenie centruj ce umo| liwia zachowanie odpowiedniego poB o| enia szczotki przy czyszczeniu kanaB ow o du| ym przekroju. Wszystkie tego rodzaju urz dzenia czyszcz ce wyposa| one s w silnik o zmiennej pr dko[ ci, umo| liwiaj cy kontrol pr dko[ ci obrotowej szczotki. U| ywane s tak| e ro| nego rodzaju szczotki specjalistyczne. Wydajny kolektor pyB ow montowany jest przy wB azach kanaB ow. Czyszczenie rozpoczyna si od szczotkowania rozgaB  zieD instalacji. Wytwarzany jest wowczas silny strumieD powietrza (10-25 m/s), ktory prowadzi uwolniony pyB do worka kolektora. W przypadku, kiedy nie ma mo| liwo[ ci wyprowadzenia strumienia powietrza na zewn trz, wykorzystywane s wysoce wydajne filtry HEPA.